logo

Archieven zouden het vastleggen van de geschiedenis aan professionals over moeten laten

4 years, 9 months ago Geen categorie 0
Net zoals beeld in kranten de afgelopen jaren steeds belangrijker is geworden, neemt ook de vraag naar beeldmateriaal bij archieven toe: mensen kijken graag in beeldbanken naar (historische) afbeeldingen van hun omgeving. In navolging van kranten die steeds vaker gebruik maken van amateurfotografie, heeft het Rotterdams stadsarchief nu amateurfotografen opgeroepen de stad vast te leggen voor zijn beeldbank.

Het is waar dat een deel van de historische foto’s, die zich nu in de beeldcollecties van archieven bevinden, door amateurfotografen is gemaakt. Het onderscheid tussen amateur- en beroepsfotografen was vroeger net zo groot als nu. Een belangrijk verschil is dat er vroeger veel minder werd gefotografeerd, waardoor elk beeld, ook dat van amateurfotografen, vanzelf bijzonder werd. En terecht. Zonder die beelden zouden we belangrijke historische gebeurtenissen, mensen of gebouwen nu niet meer kunnen terughalen. Het is dus goed dat zowel amateurs als professionele fotografen er getuige van waren.

In tijden van overvloedig beeld is het juist belangrijk dat er gefotografeerd wordt met een scherp oog, een kritische blik en de vaardigheid een serie of een oeuvre af te leveren, met een persoonlijke en dwingende signatuur.

Het is begrijpelijk dat archieven op de kosten moeten letten. Bovendien kunnen amateurfotografen door hun aantallen veel meer beelden aanleveren dan vakfotografen. Maar gaat kwantiteit werkelijk boven kwaliteit? Een archief, dat dagelijks geconfronteerd wordt met keuzes voor de eeuwigheid (Wat bewaren we wel en wat niet?) zou beeld op waarde moeten kunnen schatten. Als een archief professionele fotografen niet serieus neemt, neemt het ook de fotografie niet serieus.

Beeldrechtenorganisatie Pictoright startte een paar jaar geleden een procedure tegen het Stadsarchief Rotterdam omdat dit de auteursrechten van fotografen en andere beeldmakers niet goed geregeld had. Er stonden al jaren werken van deze makers zonder toestemming online en daarnaast leverde het archief tegen marktprijzen afdrukken en downloads van beschermde werken aan derden. In het nieuwe plan moeten alle fotografen hun auteursrechten overdragen van het archief. Waarschijnlijk om nieuwe problemen met Pictoright te voorkomen. Dit is een zorgelijke ontwikkeling. De NVF raadt haar leden af hun auteursrechten over te dragen, maar een gebruikslicentie te verlenen en professionele fotografen doen dit dus ook zelden.

Hoe wil het Rotterdamse stadsarchief de geschiedenis ingaan? Fotografen die Rotterdam op een indringende manier hebben vastgelegd, zoals bijvoorbeeld de beroemde fotografen Cas Oorthuys en Peter Martens hebben gedaan en nu iemand als Otto Snoek dat doet, waren en zijn beeldbepalend voor de stad en haar historie. Hun foto’s vertellen een onmisbaar verhaal.

Wil deze erfgoedinstelling nu een collectie die kwalitatief niet uitstijgt boven de achtergrond van het dagelijkse RTL weerbericht? Laat vakfotografen hun werk doen, dat boogt op een sterke en waardevolle traditie. En volg de archieven na die oog hebben voor het belang van het consciëntieus vastleggen van aspecten van een stad of streek. Het bekendste voorbeeld is waarschijnlijk het Stadsarchief Amsterdam, dat jaarlijks drie fotografen een documentaire foto-opdracht geeft. Ook de provincie Noord-Holland, de Stichting Stedelijke Fotografie Utrecht en de provincie Groningen (ism het Regionaal Historisch Centrum Groninger Archieven) verstrekken vergelijkbare opdrachten. Het archief van een trotse en invloedrijke stad als Rotterdam zou in dit rijtje niet mogen ontbreken.

Leave a Reply